Av. Engin EKİCİ

Trafik düzeni, yalnızca araçların yoldaki devinimini değil; aynı zamanda kamu güvenliğini, toplumun huzur ve sükûnunu doğrudan ilgilendiren bir kamu düzeni meselesidir. Son dönemde estetik kaygılarla tercih edilen APP (Avrupa Press Plaka) kullanımı ve modifiye edilmiş ses sistemleri, yapılan yeni yasal düzenlemelerle birlikte ciddi idari para cezaları ve hapis cezası risklerini beraberinde getirmiştir.

Bu yazımızda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda (KTK) yapılan son değişiklikler ışığında güncel yaptırımları inceleyeceğiz.

1. APP Plaka Kullanımının Hukuki Niteliği ve Standartlar

Halk arasında APP plaka olarak bilinen; kalın fontlu, mühürsüz veya standart ölçülerin dışındaki plakalar, hukuk düzenimizde "standart dışı plaka" olarak kabul edilir. Türkiye’de plakaların niteliği KTK m. 131 ve ilgili yönetmeliklerle sıkı kurallara bağlanmıştır.

2. Standart Dışı Plaka ve Okunurluğu Engelleme Cezaları

2918 sayılı KTK m. 3 uyarınca getirilen yeni yaptırımlar, ihlalin niteliğine göre kademelendirilmiştir:

• Basit Usulsüzlük: Yönetmelikteki ölçü ve niteliklere aykırı (APP vb.) plaka takanlara idari para cezası verilir. Araç, plaka uygun hale getirilene kadar trafikten menedilir.

• Nitelikli İhlal (Okunurluğu Engelleme): Plakanın farklı okunmasına veya okunamamasına bilerek neden olacak şekilde (vida atma, kaplama, karakter değişikliği vb.) değişiklik yapanlara idari para cezası uygulanır ve araç 30 gün trafikten menedilir.

• Tekerrür Hali: Bu ihlalin 1 yıl içinde tekrarı halinde ceza artırılarak men süresi 60 gün olarak uygulanır.

3. Sahte Plaka Kullanımı ve Türk Ceza Kanunu Boyutu

Karayolları Trafik Kanunu'nun 5. maddesi kapsamında; başka bir araca ait plakayı takan veya yetkili kurumlarca basılmamış sahte plaka kullanan kişiler için yaptırımlar çok daha ağırdır:

• İdari para cezası.

• Sürücü belgesinin 30 gün geri alınması ve aracın 30 gün menedilmesi.

• Adli Süreç: Bu fiili işleyenler hakkında ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesi uyarınca "Resmi Belgede Sahtecilik" suçundan kamu davası açılır.

Önemli Not: Vatandaşların mağduriyet yaşamaması için yeni düzenlemeler kapsamında 01.04.2026 tarihine kadar bir geçiş süreci tanınmış olup, bu tarihe kadar standartlara uygun plaka temini hayati önem taşımaktadır. Ayrıca önemle vurgulanmalıdır ki; yetkili kurumlarca basılmış olup APP özelliğindeki plakalarla ilgili yaptırım değerlendirilirken, yasa maddesi gayet açık olduğuna göre, cezai yaptırım uygulanması bana göre mümkün değildir. Evet, plaka APP olmasına rağmen yetkili kurum tarafından verildiği için yasanın ilgili hükmüne göre ceza verilmesi olanak dışıdır. Yetkili kurum tarafından verilmiş bir APP plakanın varlığına rağmen idari para cezası uygulanması durumunda yasal süre içerisinde gerekli başvuru yapılırsa, para cezası ve sürücü belgesinin geri alınması işlemi iptal edilmelidir. 

4. Araç Ses ve Görüntü Sistemlerinde Yeni Dönem

12.02.2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanun ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun TK m. 72’de yapılan köklü değişiklik, "rahatsızlık verme" kriterini "bulundurma" yasağına dönüştürmüştür.

Yeni Düzenlemeye Göre:

• Kullanım İhlali: Ses, müzik ve görüntü cihazlarını kamunun huzurunu bozacak şekilde kullananlara para cezası kesilir.

• Eklenti ve Donanım Yasağı: Araçlarda orijinal donanım haricinde; Kanun ve yönetmeliğe aykırı ses, müzik, görüntü (double teyp, ek amfi, hoparlör sistemleri vb.) veya haberleşme cihazlarını bulundurmak veya kullanmak yasaklanmıştır.

• Ağır Yaptırım: Bu kuralı ihlal edenlere idari para cezası uygulanır ve araç 30 gün süreyle trafikten menedilir.

5. Kabahatler Kanunu ve Çevre Kirliliği

Araç içi sistemlerin yanı sıra, çevreye verilen gürültü kirliliği 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 36 kapsamında da değerlendirilir. Kolluk veya zabıta, başkalarının huzurunu bozacak şekilde gürültü yapan şahıslara ve ticari işletmelere (işletme sahibi olması halinde daha yüksek olmak üzere) idari para cezası uygulama yetkisine sahiptir.