Evlilik Öncesi Alınan Mal Üzerinde Katkı Payı ve Katılma Alacağı Hakkı

Av. Engin EKİCİ

Giriş

Türk Medeni Kanunu’nun 2002 sonrası düzenlemesiyle birlikte, eşler arasında yasal mal rejimi olarak “edinilmiş mallara katılma rejimi” kabul edilmiştir. Bu rejim çerçevesinde, evlilik süresince elde edilen mallar kural olarak ortak kabul edilirken, evlilik öncesi edinilen mallar “kişisel mal” sayılır. Ancak uygulamada en çok karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, evlilik öncesi alınan bir malın kredi ödemelerinin evlilik süresinde yapılması durumunda, diğer eşin bu mala yönelik katılma alacağı talep edip edemeyeceği konusudur.

1. Kişisel Mal – Edinilmiş Mal Ayrımı

- Kişisel Mal: TMK m.220 uyarınca, eşlerin evlilikten önce sahip olduğu mallar kişisel maldır ve tasfiye dışındadır.
- Edinilmiş Mal: Evlilik süresince çalışmayla, gelirle veya eşin katkısıyla elde edilen tüm mallar edinilmiş mal sayılır.

2. Evlilik Öncesi Alınan Mal ve Kredi Ödemesi

Bir eş, taşınmazı evlenmeden önce tapuda kendi adına tescil ettirmişse, bu taşınmaz kişisel maldır. Ancak, bu taşınmazın bedeli peşin ödenmemiş ve evlilik sonrası kredi borcu ödenmeye devam etmişse, bu durumda diğer eşin katkısı gündeme gelir.

Burada kritik nokta; evlilik içinde ödenen kredi taksitlerinin edinilmiş maldan karşılanmış olması hâlinde, kişisel mala katkı sağlandığı kabul edilir.

3. Katılma Alacağı ve Yargıtay Uygulaması

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre:

- Eşin kişisel malına evlilik süresince edinilmiş maldan yapılan katkılar, katılma alacağına konu olabilir.
- Bu katkı oranı, evlilik süresince yapılan kredi ödemesinin toplam değer içindeki payına göre hesaplanır.

Örnek:Evlilik öncesi 500.000 TL’ye alınan konut için 200.000 TL. evlilikten önce, 300.000 TL. evlilik süresince ödenmişse, evlilik içinde ödenen %60’lık kısım edinilmiş maldan karşılandığı için, diğer eş bu orana göre katılma alacağı talep edebilir.

4. İspat Yükü ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

- Hangi eşin katkı yaptığı, kredi ödemelerinin hangi gelirle yapıldığı ve malın değer artışı ispatlanmalıdır.
- Banka kayıtları, ödeme dekontları ve tapu bilgileri bu noktada delil niteliği taşır.

5. Avukatın Rolü ve Öneriler

- Katılma alacağı taleplerinde uzman bilirkişi görüşüyle malın tasfiye tarihindeki değeri belirlenmelidir.
- Davada, katkı oranı ve ödemelerin evlilik içinde yapıldığının ispatı kritik rol oynar.
- Uygulamada yanlış açılan “katkı payı alacağı” davaları zaman aşımı yönünden reddedilebildiğinden, doğru hukuki nitelendirme yapılmalıdır.

Sonuç

Evlilik öncesi alınan malın, evlilik süresinde edinilmiş maldan ödenen kredi taksitleri ile finanse edilmesi hâlinde, diğer eş lehine katılma alacağı doğabilir. Bu nedenle, boşanma ve mal rejiminin tasfiyesi sürecinde her iki eşin de katkıları titizlikle değerlendirilmelidir. Hatalı dava türü seçimi, eksik ispat ve hukuki nitelendirme hataları ciddi hak kayıplarına neden olabilmektedir.